ALPRAZOLAM

Wanneer alprazolam wordt voorgeschreven bij een vrouw in de vruchtbare periode, moet ze gewaarschuwd worden haar arts te contacteren indien ze wenst zwanger te worden of indien ze zwanger is, zodat de arts de beslissing kan nemen de behandeling stop te zetten [SKP Alprazolam EG 05 2024].

Alprazolam beïnvloedde de vruchtbaarheid bij ratten niet tot de hoogst geteste dosis van 5 mg/kg (een equivalente dosis van 0,8 mg/kg bij de mens), dit is ongeveer 5 maal de aanbevolen maximale dagelijkse dosis bij de mens [SKP Alprazolam EG 05 2024].

Klinische en toxicologische informatie:

Eerste trimester
Humaan:

Abrupt onderbreken van een benzodiazepine omwille van zwangerschap is formeel af te raden (risico van onttrekkingsverschijnselen bij de moeder).

Het niet behandelen van ernstige angststoornissen, agitatie of slapeloosheid kan nadelige gevolgen hebben voor moeder en kind. Indien tijdens de zwangerschap toch een hypnoticum of anxiolyticum wordt gegeven, raden onze bronnen producten aan waarmee ruime ervaring is opgedaan, aan een zo laag mogelijke dosis en voor een zo beperkt mogelijke periode. De voorkeur gaat daarbij uit naar een middel met een korte werkingsduur, omdat producten die langer in het lichaam blijven, theoretisch kunnen stapelen bij het ongeboren kind [BCFI 07 2026].

Volgens LAREB laten de meeste studies bij de mens geen verhoogd risico op aangeboren afwijkingen zien bij gebruik van bezodiazepines. Ook twee meta-analyses zien geen verhoogd risico. Eén grote recente studie uit Zuid-Korea laat echter een mogelijk licht verhoogd risico zien op aangeboren afwijkingen in het algemeen (RR 1.09 95%BI 1.05-1.13) en op hartafwijkingen (RR 1.15 95%BI 1.10-1.21). In deze studie is echter onvoldoende gecorrigeerd voor confounding. Er was bijvoorbeeld geen informatie beschikbaar over roken, alcohol- en drugsgebruik [LAREB 07 2026].

In een Taiwanese cohortstudie werden 63 525 zwangerschappen met benzodiazepines vergeleken met 396 823 zwangerschappen zonder benzodiazepines. Het gebruik van benzodiazepines tijdens zwangerschap werd in deze studie geassocieerd met een toegenomen risico voor vroeggeboorte (RR, 1.20; 95%BI, 1.18-1.23). De associatie tussen benzodiazepines tijdens zwangerschap en een kleinere gestalte was zwakker (RR, 1.06; 95%BI, 1.00-1.09) en afhankelijk van de gebruikte analysemethode. Deze associaties waren sterker bij gebruik in de tweede trimester van de zwangerschap.

Bij deze studie kunnen enkele bedenkingen gemaakt worden.

-          Het gaat over een Taiwanese bevolking, wat extrapolatie bemoeilijkt.

-          Over individuele substanties worden geen uitspraken gedaan. 

-          De invloed van interfererende factoren kan niet volledig uitgesloten worden (meer bepaald pathologische condities). 

-          Een invloed van de selectie- en analysemethode is mogelijk.

[Li et al. 2025].

Met alprazolam is een redelijke tot ruime ervaringo opgedaan (> 1000 zwangeren). LAREB geeft de voorkeur aan oxazepam en temazepam vanwege de korte halfwaardetijd [LAREB 07 2026].

Benzodiazepines gaan doorheen de foeto-placentaire barrière. De gegevens over de teratogeniciteit en effecten op de ontwikkeling en het gedrag na de geboorte die met de behandeling met benzodiazepines geassocieerd worden, zijn tegenstrijdig. Een grote hoeveelheid gegevens afkomstig van cohortstudies wijst erop dat blootstelling aan een benzodiazepine tijdens het eerste trimester niet gepaard gaat met een verhoogd risico op een ernstige misvorming. Enkele early case-control epidemiologische studies hebben echter een verhoogd risico op een gespleten gehemelte of lip gevonden. De gegevens wijzen erop dat de kans om een kind met een gespleten gehemelte of lip te krijgen nadat de moeder aan een benzodiazepine werd blootgesteld, kleiner is dan 2/1000, terwijl het risico op een dergelijke afwijking in de algemene populatie op ongeveer 1/1000 wordt geschat [SKP Alprazolam EG 05 2024].

Eén studie rapporteert over de gevolgen van blootstelling van zwangeren aan hoge doses alprazolam (7,5 tot 100 mg) bij het ondernemen van een zelfmoordpoging. In 7 van de 30 gevallen trad spontane abortus op. Bij 13 patiënten werd abortus uitgevoerd voor sociale redenen of omwille van mogelijke afwijkingen bij de foeti. Er waren 10 overlevende babies. Bij hen werden geen majeure afwijkingen gezien [Bellatuono et al. 2013].

Dierexperimenteel:

Geen specifieke informatie beschikbaar.

Tweede trimester:
Humaan:

Een behandeling met hoge dosissen benzodiazepinen tijdens het tweede en/of derde zwangerschapstrimester, toonde een afname van de foetale actieve bewegingen en een variabiliteit in het hartritme van de foetus [SKP Alprazolam EG  05 2024].

Dierexperimenteel:

Geen specifieke informatie beschikbaar.

Derde trimester :
Humaan:

Zie tweede trimester.

Wanneer het geneesmiddel, zelfs in lage dosissen, om medische redenen gedurende de laatste fase van de zwangerschap of gedurende de bevalling moet worden toegediend, kan het "floppy infant syndrome” worden waargenomen, zoals hypothermie, axiale hypotonie, zuigproblemen die tot een geringe gewichtstoename leiden. In hoge dosissen kunnen ademhalingsonderdrukking of apneu en hypothermie bij de neonatus optreden. Deze tekenen zijn omkeerbaar, maar kunnen 1 tot 3 weken duren, afhankelijk van de halfwaardetijd van het middel. Indien behandeling met alprazolam noodzakelijk is tijdens de laatste fase van de zwangerschap, moeten hoge dosissen worden vermeden en moet de neonatus gecontroleerd worden op onthoudingsverschijnselen en/of het "floppy infant syndrome" [SKP Alprazolam EG  05 2024].

Dierexperimenteel:

Geen specifieke informatie beschikbaar.

Perinataal (steeds rekening houden met de gegevens bij de actuele trimester) :
Humaan:

Zie tweede en derde trimester.

Dierexperimenteel:

Geen specifieke informatie beschikbaar.

Opvolging :
Humaan:

Kinderen waarvan de moeder gedurende de zwangerschap chronisch benzodiazepines heeft genomen kunnen fysieke afhankelijkheid ontwikkeld hebben en dan kunnen onthoudingssymptomen zich voordoen in de postnatale ontwikkeling. Deze uiten zich enkele dagen na de geboorte door overmatige prikkelbaarheid, agitatie en tremor bij de neonatus. Het optreden van onthoudingsverschijnselen na de geboorte hangt af van de halfwaardetijd van het middel. Rekening houdend met deze gegevens kan het gebruik van alprazolam tijdens de zwangerschap overwogen worden indien de therapeutische indicaties en de dosering strikt in acht worden genomen [SKP Alprazolam EG  05 2024].

Dierexperimenteel:

Geen specifieke informatie beschikbaar.

Risico-categorie (Hale) :

L3

Farmacokinetiek:legende
% Eiwitbinding (moeder): 80
Distributievolume: 0.9-1.2 l/kg
Halfwaardetijd (moeder): 12 – 15 uren
Piekconcentratie in het serum (moeder): na 1 - 2 uren
Overgang in de moedermelk: zwak
Melk/serum ratio: 0.36
Geschatte max. inname (zuigeling): 0.6 mcg/kg/dag

Klinische en toxicologische informatie
Humaan:

Alprazolam gaat in geringe hoeveelheid over in de moedermelk. Borstvoeding is mogelijk tijdens een therapie met alprazolam. Omwille van zijn sedatieve werking op de zuigeling, is alprazolam niet het meest geschikte benzodiazepine. De zuigeling moet geobserveerd worden voor sedatie. Na een éénmalige dosis alprazolam is het niet nodig een wachttijd te respecteren [LACTMED 07 2026] [SKP Alprazolam EG  05 2024].

Na plots stoppen met alprazolam kunnen dervingsverschijnselen waaronder irritabiliteit, wenen en slaapstoornissen optreden bij de zuigeling [Hale].

Dierexperimenteel:

Geen specifieke informatie beschikbaar.

Humaan:

Zowel verminderd als verhoogd libido wordt vermeld in de bijsluiter [SKP Alprazolam EG 05 2024].

NVDR: tot nog toe wordt niet gerapporteerd over beïnvloeding van vruchtbaarheid.

Dierexperimenteel:

Geen specifieke informatie beschikbaar.

Humaan:

Geen specifieke informatie beschikbaar over de overgang via het sperma.

Dierexperimenteel:

Geen specifieke informatie beschikbaar.

Geen specifieke informatie beschikbaar.

Geen specifieke informatie beschikbaar.